Batarya Ömrünü Kısa ve Uzun Vadede Uzatmak ve Şarj Kapasitesini Korumak İçin Pratik Tavsiyeler

Güncel Dizüstü Bilgisayarlarda en sık kullanılan batarya tipi olan Lityum İyon tabanlı bataryalar
göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gereken tavsiyeleri ve sebeplerini sıralıyorum.

1-) Dizüstü bilgisayarınızı adaptörle kullanacaksanız bataryayı çıkarın.

2-) Bataryanızı uzunca bir müddet kullanmayacaksanız %40 şarj oranıyla ve serin bir yerde saklayın. Doğrudan güneş ışığına maruz bırakmayın. Isı yayan nesnelerin içinde yada yakınında saklamayın. (Bütün üreticiler ürettikleri bataryaların raf ömrünü uzatmak amacıyla %40 şarj seviyesinde ve 15 °C civarı sıcaklıkta saklarlar.)

3-) Doğru şarj oranında(%40) oda sıcaklığı makul oranda bir kayıp (yaklaşık %4) düzeyi sağlamasına rağmen, bataryanızı daha serin bir ortamda saklamayı deniyebilirsiniz.(Buzdolabı tavsiye edilebilir, ama dondurucuya koymaya kalkmayın) Fakat bu durumda bataryanızı neme karşı çok iyi izole etmeniz gerekir, yanısıra 0 °C civarındaki bataryanızı doğrudan aletinize takmanız da olası nem oluşumu dikkate alındığında pek mantıklı olmaz. Gerekli şartları sağlamakta sıkıntı çekeceğinizi düşünüyorsanız oda sıcaklığı civarında (25 °C) bir sıcaklıkla mutlu olun.

1-2-3. maddeler üzerine detaylar:

Hemen hemen bütün batarya tipleri gibi Lityum İyon bataryalar da yüksek sıcaklıktan olumsuz yönde etkilenir. Kullanım esnasında ısınan sistem, bataryanızın oda sıcaklığından çok çok yüksek değerlere maruz kalmasına neden olur. Makinanızı batarya takılı durumdayken sıklıkla adaptörle kullanıyorsanız, bataryanızı gereksiz yere yüksek sıcaklığa maruz bırakıyorsunuz demektir. Aynı zamanda adaptör takılıyken batarya bilgisayara takılı bulunursa şarj olmaya devam eder. Bu hem “şarj döngüsü kapasitenizi” zamanla gereksiz yere doldurmanıza, hem de bataryayı sürekli ve gereksiz yere %100 şarjla muhafaza etmenize neden olur. Hem yüksek şarj oranı hem de yüksek sıcaklık bir araya geldiğinde batarya ömrü ve şarj tutma kapasitesi üzerinde son derece olumsuz etkiler doğurur.
(Lityum İyon batarylar başlangıç kapasitesinin %80'i oranında şarj tutması koşuluyla yaklaşık 300-500 defa şarj edilebilirler. Lityum Manganez'de bu sayı biraz daha yüksek olabilir. Lityum Fosfat 1000 defa ve daha yüksek döngülere ulaşabilirse de bu tip bataryalar günlük yaşamdan ziyade laboratuvar koşullarında kullanılabilmektedir.)

*şarj döngüsü kapasitesi: bataryanın toplamda müsaade ettiği şarj-deşarj(döngü) sayısıdır.

4-) İleride bu modele ait batarya bulamam, bulsam da çok pahalı olur. En iyisi şimdiden bir tane yedek alayım, neme lazım demeyin! Lityum İyon batarylar hiç kullanılmasalar bile eskirler ve şarj kapasitelerini zamanla kaybederler. Yaşa bağlı olarak gelişen bu durum kaçınılmazdır.(muhteviyatındaki kimyasalar gereği) Bu nedenle yalnızca ihtiyacınız varsa yedek batarya alın.

5-) Kısa dönemli batarya kapasitesi tasarrufu için(Pil Modundayken) Gelişmiş Güç özellikleri seçeneğinden, Tasarruf Modunu aktif hale getirin. Bu sisteminizin performansından bir miktar ödün vermenize yol açacak da olsa, güç tüketimini düşürerek daha uzun süreli çalışabilmeniz için çok kıymetli olabilecek dakikalar kazandıracaktır.

Ayrıca;

-Optik sürücünüzde (DVD/CD) sadece ihtiyacınız olduğunda disk bulundurun. Değilse ilk açılışta, dosya açıp-kaydederken, bilgisayarım menüsünü görüntülerken vs. makinanız sürekli olarak optik sürücünüze erişecek ve şarjınızı gereksiz yere tüketmenize neden olacaktır.

-Parlaklık seviyesini sağlıklı olarak görebilmenizi sağlayan en düşük değerde tutmaya özen gösterin.

-Wireless bağlantınıza ihtiyacınız yoksa kapatın. İlke olarak ihtiyacınız olmayan tüm bileşen ve programları kapatmalı, güç tüketimini minimum düzeyde tutmaya çalışmalısınız.

-Isınmayı önlemek için makinanızdaki havalandırma noktalarını engellememeye özen gösterin. Bu konuda en sık yapılan yanlışlardan bazıları makinanın halı, yatak vb. gibi yumuşak ve düzensiz yüzeyler üzerinde çalıştırılmasıdır. Makinanızı mümkün olduğunca sert ve düz yüzeylerde çalıştırmalı, hava giriş ve çıkışlarının engellenmediğin emin olmalısınız. Bu yalnızca batarya ömrünü uzatmakla kalmayacak, makinanızın genel ömrünü de uzatacak bir önlem olacaktır.

6-) Bataryanızı bilgisayar kendini kapatana değin suyunu sıkacak kadar deşarj etmeyin. Lityum İyon piller Ni-Cd/Ni-Mh pillerin aksine “bellek etkisi”nden etkilenmezler. Şarj kapasitelerini korumları için %100 deşarj edilmeye ihtiyaçları yoktur. Hatta %100 deşarj bazı şartlar altında, Lityum İyon pillerin şarj tutma özelliklerini geri dönülemeyecek şekilde yitirmelerine neden olabilir. %3-%5 arası şarj seviyesine inildiğinde yeniden şarj son derece makuldür ve tavsiye edilesidir. Bataryanızı tamamen deşarj olmuş bir durumda beklemeye bırakırsanız, kendi kendini deşarj etmeye devam edeceğinden “koruma devresi” devre dışı kalabilir ve bataryanıza bir daha asla şarj tutturamayabilirsiniz.

*Bellek Etkisi: Ni-Cd/Ni-Mh bataryalar şarj kapasitelerini koruyabilmek için düzenli aralıklara tam boşaltma(deşarj) gerektirirler. Yanısıra tam boşaltılmadan şarj edilmeleri alışkanlık haline getirilirse, batarya içinde kristal oluşumları gözlenir.(bellek) Böylece batarya zamanla performansını yitirir. Hani atlar asla unutmaz derler ya, özellikle Ni-Cd piller de hemen hemen öyledir. (hatta daha beterdir. )



Sonuç

Bilinçsiz bir kullanımla en fazla 2-3 yıllık bir kullanım ömrüne sahip olan Lityum-İyon bataryanızın, küçük ayrıntılara özen göstererek şarj tutma kapasitesini mümkün olduğunca koruyabilir ve bataryanızdan 4-5 seneye kadar makul bir performansla yararlanabilirsiniz.

Kaynaklar:
1-) Isidor Buchmann, Batteries in a Portable World
2-) Jim McDowell, Papers Final 2003
3-) Apple.com